Grunge rock

[InTeqRaL]

Sözlükleri açıp baktığımızda grunge için pis,kirli,eski püskü,yıpranmışgibi kelimeler çıkar karşınıza.Müzik sahnesini değiştiren akımı tanımlamak gerektiğinde ise kirli,distortionlı ve feedbackli gitarlar,güçlü davullar,belki de çoğu zaman sessizlik-gürültü-sessizliktrafiğiyle formüle edilebilecek bir müzik olarak nitelemek yerindedir.Ama öfkesini hardcoredan,vuruculuğunu punktan,güçlü soundunu heavy metalden beslemiş olan grungeı tek bir müzik türünden ziyade belli grupların sahip olduğu veya belli gruplara yakıştırılan bir ruh birliği olarak görmek daha doğrudur.Grungea Seattle soundu deriz ama tüm grunge gruıpları Seattlelı değildir;etkilerini punka benzetiriz ama birçok grup punk kadar heavy metal de dinlemiştir;kimileri ağır tempolu,kimileri daha hızlıdır;kimilerinin şarkılarını elinize gitar aldıktan sonraki birkaç hafta içinde çalabilirsiniz,kimilerininki ise enstrüman üzerinde yetkinlik gerektiren partisyonlarla doludur.Ama tüm farklara rağmen grunge grupları birdir gözümüzde,yukarıda ruh birliğidediğimiz şey sayesinde.Grupların her birinin şarkı sözlerindeki öfke,korku,keder,yalnızlık sıkıntı temaları;fanlarıyla ilişkileri ve müzik endüstrisine karşı tutumları benzerdir.Grungeın söylemindeki karamsar ton,X kuşağının umutsuzluğuyla paralel bulunur.1960lar sonu-1980ler başı arasında doğan,kültürel aidiyet hissetmeyen,toplumla ilişkileri zayıf,güçlü hedeflerden yoksun bir kuşaktır X kuşağı.Bir önceki kuşağın mensupları olan yuppieler para kazanmayı,mevki sahibi olmayı her şeyin üstünde görürken,X kuşağı kararsızdır.İşte grunge hayatlarındaki boşluğu para ve kariyerle doldurmanın mümkün olduğu inancına;markaların,mevkilerin her şeyin üzerinde görüldüğü anlayışa karşı çıkar.Kocaman bir kuşağın umutsuzluğunu paylaşır.İşte her grunge grubunda ortak olan nokta budur.Hair metalin suya sabuna dokunmayışından da,süslü megastarların steriliğinden de uzaktır.Bu yüzden samimidir,gerçekçidir.


Müzikal Kökler

Nirvana grungeı yerüstüne taşıyan gruptu,hareketi başlatan işaret fişeğiydi.Ama ne ilk grunge grubuydu ne de grunge adını ilk kullananlardı Kurt Cobain ve tayfası.Karanlığı ve gitar rifflerini Black Sabbath önderliğindeki erken 1970ler metainde,kirliliğini Iggy&The Stooges,MC5 gibi protopunklarda,gitar riffleri ve umarsız ruh halini Crayz Horse dönemi Neil Youngından bulabiliriz.Kuzeybatı Amerika orijinli punk grupları The Fartz,The U-Men,The Fastbacks ile daha ağır ve sert bir sounda sahip olan TheMelvins grungea ilham kaynağı olan,hatta erken grunge grupları sayılan yerek ekiplerdendir.1983te kurulan Green River ise çoğunluğa göre ilk grunge grubudur.Seattle dışında hiç tanınmamasına,kariyerinde hiçbir ticari başarıya ulaşamamış olmalarına rağmen kent içindeki etkileri ilerleyen yıllarda rock tarihi içinde bir kült olmalarını sağlayacaktı.Grubun lideri Mark Arm,1981 yılındaki bir fanzin röportajında o zamanki grubu Mr. Eppin müziğini tarif etmek için katıksız bok,katıksız pislik(grunge)ifadesini kullanınca grunge teriminin isim babası da olmuş oldu.Erken grunge sahnesinde The Melvins,Malfunkshun ve Soundgarden arasında albümleri ilk yayınlanan grup da Green Riverdı.1985 tarihli Green River n da içinde olduğu bir toplama var ki,bahsetmeden grunge tarihini yazmak imkansız:Seattle bazlı Deep Sixadlı albümde Melvins,Soundgarden,Malfunkshun,Skin Yard veThe U-Menden parçalar vardı.Skin Yard basçısı Daniel House un çabalarıyla bir araya getirilen gruplar,Seattle soundunun kayıtlı ilk örneğine imza atmış oluyorlardı böylece.Aynı yıl Sub Pop 100adında bir toplama ve 1987de Green Riverın Dry As A Bone ve Rehab Doll isimli EPlerini yayınlamak,daha sonra da Sub Pop Singles Club adında bir kulüp kurarak üyelerine her ay bir single yollamak da firmanın eylemleri arasında yer aldı.İnsanlar ne punk,ne de metalolan bu müzik türüne karşı hayranlık duymaya başlamışlardı.

Seattle Soundu Oluşurken

1988,Seattle için önemli bir yıl oldu.Öncelikle Green River,iç dinamikleri itibariyle devam etmesinin imkansızlaştığı bir noktaya geldi.Glam ve Punkı harmanlayan Mother Love Boneun temelleri atıldı.Yılın 2.önemli hareketi de efsanevi toplama Sup Pop 200in yayınlanmasıydı.Birçoğu 90larda ya yıldız,ya da kült olacak birçok grubun bir araya geldiğiçok mühim bir kayıttı bu;Nirvana,Soundgarden,Mudhoney,Green River,Screaming Trees,Tad ve Fastbacks gibi.1980lerin sonuna gelindiğinde Alice İn Chains ilk albümünü yayınladı.1989da yayınlanan Nirvana albümü Bleach 1970lerin Black Sabbath ve Led Zeppelin soundunu yansıtan bir yapıdaydı.


Grungein zirvesi: Nevermind

24 Eylül 1991de Nevermind albümü yayınlandı.İlk single Smell Like Teen Spirit ise bundan iki hafta önce gün yüzü gördü.Smell Like Teen Spiritin umutsuz 90lar gençliğinin sesi olduğu inancı hakimdi artık.Sadece birkaç ay yetmişti her şeyi değiştirmeye.İşte bu,post-punk döneminde özellikle Amerikada hep halının altına süpürülen alternatif hareketin patladığı noktaydı.Artık popstarlar için başarı garanti olmayacak,plak şirketleri ayrıksı seslere de şans tanıyacak,sosyal ve politik duyarlılık sahibi gruplar da dinleyiciye ulaşabilecekti.Bu hareketin bayrağı grunge,en önde giden temsilcisi Nirvanaydı.Sonraki iki yıl boyunca tüm dünya Amerikanın Kuızeybatısından gelen bu uzun saçlı çocukların sesine kulak verecekti.
Andrew Woodun ölümünden sonra biten Mother Love Boneun elemanlarınca toparlanan Pearl Jam ,Neverminddan birkaç ay önce çıkardıkları Tenin patlamasıyla akımın en popüler iki grubundan biri olacaktı.Üçüncü albümü Badmotorfingerla yerüstüne çıkan Soundgarden ,dördüncü albümü Superunknownla grunge çağının en önemli albümlerinden birine imza atacacaktı.Grungeın dört büyükleri arasındaki en depresif ekip olan Alive İn Chain dahi Dirt albümüyle 3milyondan fazla satacaktı.San diegodan Stone Temple Pilots da Seattle çıkışlı olmamasına rağmen grungeın yıldız yaptığı beşinci grup olacaktı.



Mainstreamden Kopuş

Doğa kanunlarının bir gereği olarak grunge akımı da mainstreamdeki hakim konumunu yitirdi,hem de tıpkı yükselişi gibi çabuk bir şekilde .Bunu farklı birçok sebebe bağlamak mümkün ama ilk akla geleni tabiî ki Nisan 94te aramızdan ayrılmasıydı.nasıl hippie kuşağı Jimi Hendrix ve Janis Joplinin ölümleriyle derin bir umutsuzluğa kapılmışsa,grunge da öyle kaybetti yolunu;rehberi saydığı adam kimseden bir farkı olmadığını iddia etse deEvet,grungeın mainstreande kalması bu açıdan paradoksaldı belki de;Kurt Cobain,Layne Staley,Andrew Wood gibi adamların genç yaşta bu dünyadan göçüp gitmeleri,sistemle asla barışamayacaklarını ortaya koyuyordu bir bakıma.Mother Love Bone zamanında kariyerist idealleri olan Jeff Ament ve Stone Gossard dahi,Ten 12milyon sattıktan sonra gruplarının şan-şöhret meselesine dayalı bir çizgide var olmasının imkansız olduğuna karar verdiler;yıllar geçtikçe Pearl Jami klip çekmeyen ,albümlerini bilinçli olarak az sattıran,endüstrinin kurallarına karşı koyan bir grup haline getirdiler.İşte bu yüzden değerliydi grunge,o ruha sahip gruplardan hiçbirisi baştaki isyanına ters düşecek bir noktaya gelmedi.Kimisi için böyle bir şekilde ihanet etmemenin karşılığı ölmek,kimis için de ortadan kaybolmak olsa bile



Post-Grunge

Grunge belki bitti ama etkisinin hala var olmadığını söylemek mümkün değil.Alternatif soundu mainstreame taşıyan,punkı günümüz dinleyicisine taşıyan grunge,Amerikada Green Day ve Offspringin başını çektiği yeni kuşak punkların global ölçekte başarılı olmasına imkan sağladı.Grunge İngilterede de gitara düşkün bir müzik sever kuşağı oluşturdu.Blur,Pulp gibi yıllanmış gruplar yerüstüne çıkmayı başarırken Oasis,Ash,Supergrass gibi gruplar yüksek tirajlar yakaladılar.90lar ortasından itibaren Amerika dışında Silverchair(Avustralya),Bush(İngiltere) gibi gruplar Seattle soundunu yaşatmaya çalıştılar.İlerleyen yıllarda Amerikada Creed, Nickelback gibi gruplar daha da yüzeysel birer grunge yorumuyla daha da başarılı oldular ancak eleştirel açıdan hiç ciddiye alınmadılar ve endüstride herhangi bir etki de yaratmadılar.Ancak 2000ler rockını yeniden heyecanlı kılan,The Strokesla başlayan retro akımın birçok temsilcisinin ellerine gitar aldıran,punk denen şeyin ne olduğunu anlamalarını sağlayan grubun da Nirvana olduğunu düşündükçe,grungeın silinmesi imkansız etkisini daha net anlıyoruz,Ama şaşırmıyoruz;1991,yıl 0.Sadece bir müzik türüne değil,milyonlarca kişiye hayat öpücüğü verdi grunge;kimbilir daha kaç hayatı değiştirecek!